<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Loftar-1.jpg\")
<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\nTa\u00f0 einasta, vit sum menniskju kunnu vera heilt v\u00eds \u00ed, er, at vit \u00f8ll einafer\u00f0 skulu hi\u00f0ani. Kortini er dey\u00f0in, \u00ed \u00f8llum f\u00f8rum \u00ed okkara parti av heiminum, vor\u00f0in tabu. Hetta er kanska ikki so l\u00f8gi\u00f0, t\u00e1 fyritreytin fyri at vera ein livandi, elskandi menniskja er, at vit einafer\u00f0 noy\u00f0ast at siga farv\u00e6l vi\u00f0 okkara elska\u00f0u. \u00d3gvisligi skelkurin og sorgin, i\u00f0 m\u00f8tir okkum, t\u00e1 vit missa ein, i\u00f0 vit elska, er har\u00f0ur kostur. Ta\u00f0 hevur menniskjan til allar t\u00ed\u00f0ir el.: veri\u00f0 noytt at\u00e1sanna\u00f0. Sorgin er somulei\u00f0is eitt n\u00f3gv l\u00fdst og vi\u00f0gj\u00f8rt evni. Men hvussu vit handfara og vi\u00f0gera sorg og dey\u00f0a, hevur s\u00f8guliga s\u00e6\u00f0 veri\u00f0 fyri n\u00f3gvum broytingum. Seinastu \u00e1rini er ta\u00f0 vor\u00f0i\u00f0 alsamt vanligari \u00ed Nor\u00f0urlondum at vi\u00f0gera tabuevni sum sorg og dey\u00f0a \u00ed barna- og ungd\u00f3msb\u00f3kmentum. Hetta hevur st\u00f3ran t\u00fddning, t\u00ed b\u00f8rn, i\u00f0 syrgja, kunnu ofta vera sera einsam\u00f8ll \u00ed s\u00edni sorg, og dey\u00f0in er eitt trupult og sv\u00e1rt evni hj\u00e1 flestu foreldrum at pr\u00e1ta vi\u00f0 b\u00f8rn s\u00edni um. T\u00e1 kann ta\u00f0 kennast l\u00edvgandi at lesa eina g\u00f3\u00f0a b\u00f3k, i\u00f0 sn\u00fdr seg um hesi evni, har ein kann spegla s\u00e6r \u00ed kenslunum hj\u00e1 fiktivu pers\u00f3nunum og ver\u00f0a loystur \u00far fj\u00f8trum ella seta or\u00f0 \u00e1 ta\u00f0, i\u00f0 bylgist innan \u00ed einum.<\/p>\n\n\n\n
\u00cd oktober fyri skj\u00f3tt einum \u00e1ri s\u00ed\u00f0an var eg ein t\u00far vi\u00f0 familjuni \u00ed Par\u00eds. Eg plagi at hava minst eina b\u00f3k vi\u00f0, t\u00e1 vit fer\u00f0ast, at lesa fyri synum m\u00ednum, sum eru 7 og 11 \u00e1r. Eg hev\u00f0i j\u00fast keypt n\u00fd\u00fatgivnu Loftar t\u00fa m\u00e6r? og t\u00f3k hana vi\u00f0. Vit l\u00f3su b\u00f3kina, sum er \u00ed f\u00fdra p\u00f8rtum, ein part hv\u00f8rt kv\u00f8ldi\u00f0 f\u00fdra kv\u00f8ld \u00e1 ra\u00f0, \u00ed l\u00edtlu, hugnaligu airbnb-\u00edb\u00fa\u00f0ini \u00ed hjartanum \u00e1 Par\u00eds. Vit v\u00f3ru \u00f8ll tr\u00fd sera hugtikin, og b\u00e1\u00f0ir synirnir gj\u00f8rdu av s\u00ednum eintingum fleiri fer\u00f0ir vart vi\u00f0, hvussu v\u00e6l teimum d\u00e1mdi hesa b\u00f3kina. Og heimurin er l\u00edtil, t\u00ed f\u00e1ar dagar seinni, me\u00f0an vit b\u00ed\u00f0a\u00f0u eftir at sleppa inn \u00ed \u00f3veruliga st\u00f3ra og gullkl\u00e6dda slotti\u00f0 \u00ed Versailles, hittu vit ey\u00f0kenda og litfagra h\u00f8vundin, Rakel, beint har framman fyri okkum, \u00ed t\u00e6ttst\u00fagva\u00f0a ri\u00f0linum \u00ed Versailles. <\/p>\n\n\n\n
Rakel Helmsdal (f. 1966) er best kend fyri mongu barnab\u00f8kurnar, hon hevur lati\u00f0 \u00far hondum, men hon f\u00e6st eisini vi\u00f0 a\u00f0rar listagreinar. Hon hevur t.d. \u00ed fleiri \u00e1r havt marionettleikh\u00fasas\u00fdningar, og so hevur hon framf\u00f8rt pop-up leik um skr\u00edmslini, havt verkstovur fyri b\u00f8rn, har b\u00f8rnini sj\u00e1lvi sluppu at gera s\u00ednar egnu figurar \u00far nat\u00fargummi og st\u00e1ltr\u00e1\u00f0i. T\u00f3nleika\u00e6vint\u00fdr hennara Vei\u00f0a vind fr\u00e1 2011, sum er veruleiki og hugflog alt \u00ed senn og tekur \u00fatgangsst\u00f8\u00f0i \u00ed \u00d3lavi Riddarar\u00f3s, hevur veri\u00f0 framf\u00f8rt av symfoniorkestrum b\u00e6\u00f0i \u00ed F\u00f8royum og uttanlands. Rakel er fj\u00f8lbroytt listakvinna vi\u00f0 n\u00f3gvum dygdum, sum st\u00f8\u00f0ugt flytur seg og roynir n\u00fdggjar lei\u00f0ir.<\/p>\n\n\n\n
J\u00fast sum \u00ed Vei\u00f0a vind, sn\u00fdr Loftar t\u00fa m\u00e6r? seg eisini um tr\u00fd systkin: Tann \u00e1byrgdarfulla st\u00f3rabeiggjan, ta sj\u00e1lvst\u00f8\u00f0ugu mi\u00f0lingasystrina og tann uppfinningarsama, barnsliga og eygag\u00f3\u00f0a l\u00edtlabeiggjan. Innihaldsliga eru t\u00e6r t\u00f3 sera ymiskar. Hin fyrra er eitt l\u00e6tt og lj\u00f3st \u00e6vint\u00fdr, og hin seinna er ein syrgilig og sorgbl\u00ed\u00f0 s\u00f8ga um at missa ein, t\u00fa ert g\u00f3\u00f0 vi\u00f0. Kortini eru hesar b\u00e1\u00f0ar eins poetiskar og vakrar \u00e1 hv\u00f8r s\u00edn h\u00e1tt.<\/p>\n\n\n\n
Loftar t\u00fa m\u00e6r? er ein listalig heild, har tekstur og myndir stu\u00f0la hv\u00f8r \u00f8\u00f0rum solei\u00f0is, at t\u00fa fatar s\u00f8guna vi\u00f0 \u00f8llum sansum, b\u00e6\u00f0i abstrakt og heilt \u00edt\u00f8kiliga, og sostatt skilir t\u00fa eisini sorgina \u00e1 fleiri fl\u00e1um. Upplivingin av sorgini, i\u00f0 systkini fara \u00edgj\u00f8gnum, ver\u00f0ur harafturat styrkt, vi\u00f0 ta\u00f0 at vit uppliva hana \u00far trimum ymiskum sj\u00f3narhornum.<\/p>\n\n\n\n
B\u00e6\u00f0i \u00e1 permuni og \u00e1 teimum b\u00e1\u00f0um fremstu og aftastu s\u00ed\u00f0unum av b\u00f3kini eru myndir av og tekstur \u00e1 donskum um ekliptika ella myrkingarr\u00e1sina. Vit s\u00edggja eisini, hvussu himnahv\u00e1lvi\u00f0 er b\u00fdtt sundur \u00ed tey t\u00f3lv stj\u00f8rnumerkini, i\u00f0 flest \u00f8ll hava n\u00f8vn eftir teimum dj\u00f3runum, sum stj\u00f8rnumyndirnar, i\u00f0 liggja t\u00e6tt upp at ekliptika, l\u00edkjast. Kring hesar myndirnar fl\u00fagva st\u00f3rar kr\u00e1kur. Hv\u00f8nn t\u00fddning hetta hevur fyri s\u00f8guna, er ilt at vita, men eitt bo\u00f0 kundi veri\u00f0, at t\u00e6r tr\u00edggjar kr\u00e1kurnar umbo\u00f0a tey tr\u00fd systkini, i\u00f0 \u00f8ll tr\u00fd umbo\u00f0a eitt dj\u00f3ra- ella stj\u00f8rnutekin hv\u00f8r og hv\u00f8r s\u00edna \u00e1rst\u00ed\u00f0, og tey hava t\u00ed t\u00f8rv \u00e1 hv\u00f8rjum \u00f8\u00f0rum til at gerast ein heild. \u00cd fyrsta parti, t\u00e1 s\u00f8gan byrjar, lesa vit um l\u00edtlabeiggja. Hann hevur ikki r\u00e6ttiliga skilt, at langomman er dey\u00f0. Men vit skilja, at hann er \u00e1virka\u00f0ur av ke\u00f0iligu st\u00f8\u00f0uni, t\u00ed vanliga vilja \u00f8ll tr\u00fd syskini klintra \u00ed t\u00ed gamla, kr\u00f3kuta tr\u00e6num, men henda dagin eru tey b\u00e6\u00f0i st\u00f3ru systkini \u00ed hv\u00f8r s\u00ednum hera\u00f0shorni og syrgja. L\u00edtlibeiggin veit, at systkini ikki eru, sum tey plaga, t\u00ed vit f\u00e1a at vita, at hann \u00e6tlar at bj\u00f3\u00f0a teimum keks, men vil ikki, t\u00ed systirin hugsar um s\u00edn dreka, og beiggin l\u00fanast. Vit f\u00e1a eisini at vita, at hann ikki vil \u00f3r\u00f3gva tey. L\u00edtlibeiggin er mest upptikin av at v\u00edsa hinum, at hann er st\u00f3rur og raskur. N\u00fa hevur hann tr\u00e6i\u00f0 heilt fyri seg sj\u00e1lvan og ger s\u00e6r d\u00e6lt av m\u00f8guleikanum at klintra heilt upp \u00ed tr\u00e6i\u00f0 uttan \u00e1brei\u00f0slur og forbo\u00f0 fr\u00e1 eldru systkjunum.<\/p>\n\n\n\n
Annar partur er um systrina. Hon er n\u00f3g st\u00f3r at skilja, at langomman \u00edt\u00f8kiliga er dey\u00f0, men hon kveistrar sv\u00e1ra saknin og \u00f3unniligu kenslurnar fr\u00e1 s\u00e6r og hugsavnar seg \u00ed sta\u00f0in fult og heilt um at f\u00e1a drekan upp at fl\u00fagva. Eins og l\u00edtlibeiggin hev\u00f0i hon \u00e6tla\u00f0, at beiggjarnir eisini skuldu seta dreka upp saman vi\u00f0 s\u00e6r, men hugsar, at st\u00f3ribeiggi l\u00fanast, og l\u00edtlibeiggi er ov l\u00edtil og fjasast vi\u00f0 ein kassa. B\u00e6\u00f0i tey yngru systkini lata tankarnar f\u00f8ra seg uppeftir, til kr\u00e1kurnar, drekan, sk\u00fdggini og stj\u00f8rnurnar, burtur fr\u00e1 \u00edt\u00f8kiligu sorgini, me\u00f0an st\u00f3ribeiggin hevur b\u00e6\u00f0i beinini \u00e1 j\u00f8r\u00f0ini, har hann situr vi\u00f0 brunnin og gr\u00e6tur stillisliga um langommuna.<\/p>\n\n\n\n
\u00cd tri\u00f0ja parti er sj\u00f3narhorni\u00f0 hj\u00e1 st\u00f3rabeiggjanum, og vit f\u00e1a n\u00fa n\u00f3gv meira at vita um langommuna, hennara gla\u00f0u r\u00f8dd, heita klemm, trygga bros, og heilt \u00edt\u00f8kiliga, hvussu hon er farin ni\u00f0ur \u00ed moldina at liggja og ongant\u00ed\u00f0 kemur aftur. Hann uggar seg sj\u00e1lvan og grundgevur fyri, hv\u00ed ta\u00f0 var \u00ed lagi, at langomman m\u00e1tti fara, og hugsar, \u201chelst er ta\u00f0 \u00ed lagi at sakna og syrgja og ikki vilja gloyma\u201d, og br\u00e1dliga er himmalin ikki gr\u00e1ur longur. Solei\u00f0is skilir lesarin sorgina betur og betur, so hv\u00f8rt sj\u00f3narhorni\u00f0 skiftir. St\u00f3ribeiggin hugsar eisini um systkin s\u00edni, me\u00f0an hann situr vi\u00f0 brunnin. Hann skilir ikki, hvusssu tey longu kunnu sp\u00e6la, sum um einki var hent.<\/p>\n\n\n\n
\u00d8ll tr\u00fd eru einsam\u00f8ll \u00ed s\u00ednari sorg og syrgja ymiskt. Samstundis hugsa tey \u00f8ll um hv\u00f8rt anna\u00f0, og \u00ed fj\u00f3r\u00f0a og seinasta parti ver\u00f0a tey \u00f8ll f\u00f8rd saman aftur, t\u00e1 l\u00edtlibeiggi \u00e6tlar at hoppa \u00far tr\u00e6num og r\u00f3par: \u201cDiiidda! Loftar t\u00fa m\u00e6r, t\u00e1 eg hoppi?\u201d \u00cd hesum seinasta partinum, sum eitur Tr\u00e6i\u00f0 og stj\u00f8rnurnar, ver\u00f0ur l\u00edtlibeiggi lofta\u00f0ur b\u00e6\u00f0i \u00edt\u00f8kiliga \u00far tr\u00e6num, men eisini \u00ed fluttari merking, \u00ed s\u00ednari sorg, t\u00ed tey eldru systkini hj\u00e1lpa honum at skilja og seta or\u00f0 \u00e1, hvat ta\u00f0 merkir at doyggja.<\/p>\n\n\n\n
Myndirnar \u00ed b\u00f3kini, sum Rakel sj\u00e1lv hevur evna\u00f0 til, eru sermerktar og vakrar og h\u00f3ska til s\u00f8guna. Dreymkyktverurnar, i\u00f0 \u00edmynda tey tr\u00fd systkini og langommuna, kunnu tykjast \u00f3fr\u00e6ttakendar og eitt sindur \u00f3hugnaligar j\u00fast sum evni\u00f0 \u00ed s\u00f8guni. Men t\u00e1 t\u00fa lesur s\u00f8guna, hugsar t\u00fa ikki eina l\u00f8tu, at hesar verur ikki eru menniskjur. Heldur tra\u00f0kar s\u00f8gan enn meira fram, og verurnar gerast p\u00fara nat\u00farligar og sj\u00e1lvsagdar, eins og kenslurnar og tankarnir um dey\u00f0an ver\u00f0a ta\u00f0. Ein hv\u00edt d\u00fagva gongur eins og stj\u00f8rnumerkini, kr\u00e1kurnar, hybenr\u00f3surnar aftur fleirista\u00f0ni \u00ed s\u00f8guni. Langomman, sum fyrst s\u00e6st fara upp \u00far einum st\u00f3li, f\u00e6r til endans d\u00fagvuveingir, og l\u00edtlibeiggin f\u00e6r firvaldaveingir. D\u00f8pru litirnir og nakna, kr\u00f3kuta st\u00e1ltr\u00e1\u00f0str\u00e6i\u00f0 vi\u00f0 \u00f8llum teimum sm\u00e1u metallutunum m\u00f8ta litr\u00edku systkjnum, hybenr\u00f3sunum, drekanum, grasinum og himmalinum. At myndirnar eru skaptar \u00e1 henda serliga h\u00e1tt, har myndir eru tiknar av myndum, og figurar s\u00ed\u00f0an eru pallsettir saman vi\u00f0 myndunum, ger bara s\u00f8guna meira hugtakandi. <\/p>\n\n\n\n
N\u00fa Loftar t\u00fa m\u00e6r? \u00ed \u00e1r er \u00ed uppskoti til tv\u00e6r st\u00f3rar nor\u00f0urlendskar vir\u00f0isl\u00f8nir, ta hj\u00e1 \u00datnor\u00f0urr\u00e1\u00f0num og vir\u00f0isl\u00f8nina hj\u00e1 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0num, haldi eg ta\u00f0 vera v\u00e6l uppibori\u00f0, og eg vil vi\u00f0m\u00e6la b\u00e6\u00f0i b\u00f8rnum og vaksnum at lesa hana. <\/p>\n\n\n\n
Rakel loftar tungu evnunum v\u00e6l og l\u00fdsir \u00e1 ein nat\u00farligan og vakran h\u00e1tt, hvussu dey\u00f0in og l\u00edvi\u00f0 eru tvinna\u00f0 saman eins og n\u00e1ttin og dagurin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00cd Var\u00f0anum 2020, nr. 87 var hetta umm\u00e6li av Loftar t\u00fa m\u00e6r. Ey\u00f0 Berghamar Steinbj\u00f8rnsd\u00f3ttir skriva\u00f0i: Sorgin ver\u00f0ur lofta\u00f0 \u00ed vakrari fr\u00e1s\u00f8gn og poetiskum myndum Loftar t\u00fa m\u00e6r? eftir Rakel… Les meira \/ Continue reading