{"id":5209,"date":"2022-10-15T18:13:46","date_gmt":"2022-10-15T17:13:46","guid":{"rendered":"http:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/?p=5209"},"modified":"2022-11-15T20:52:01","modified_gmt":"2022-11-15T20:52:01","slug":"ummaeli-sorg-og-saknur-i-barnahaedd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/ummaeli-sorg-og-saknur-i-barnahaedd\/","title":{"rendered":"Umm\u00e6li: Sorg og saknur \u00ed barnah\u00e6dd"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image is-style-default\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><a href=\"http:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5210\" width=\"375\" height=\"562\" srcset=\"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-683x1024.jpg 683w, https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-600x899.jpg 600w, https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-200x300.jpg 200w, https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-100x150.jpg 100w, https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg 750w\" sizes=\"auto, (max-width: 375px) 100vw, 375px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Hetta umm\u00e6li st\u00f3\u00f0 \u00e1 blogginum <a href=\"http:\/\/mentirbloggur.blogspot.com\/2020\/08\/sorg-og-saknur-i-barnahdd.html\" data-type=\"URL\" data-id=\"http:\/\/mentirbloggur.blogspot.com\/2020\/08\/sorg-og-saknur-i-barnahdd.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Mentir<\/a> 2. august 2020<\/p>\n\n\n\n<p><em>Loftar t\u00fa m\u00e6r?&nbsp;<\/em>er ein sorgbl\u00ed\u00f0 upprunaf\u00f8roysk barnab\u00f3k, sum Rakel Helmsdal hevur skriva\u00f0 og gj\u00f8rt myndir til. B\u00f3kin sn\u00fdr seg um tr\u00fd systkin, hv\u00f8rs foreldur ein seinnapart senda \u00fat \u00ed gar\u00f0in at sp\u00e6la. H\u00f3ast systkini eru saman \u00fati \u00ed urtagar\u00f0inum, eru tey \u00ed hv\u00f8r s\u00ednum tankaheimi. Tey syrgja hv\u00f8r \u00ed s\u00ednum lagi, t\u00ed langomma teirra j\u00fast er dey\u00f0 og jar\u00f0a\u00f0. Sum lesarar eru vit saman vi\u00f0 teimum og f\u00e1a m\u00f8guleika at uppliva teirra sorg og sakn, samstundis sum at tey \u2013 og vit vi\u00f0 \u2013 fet fyri fet l\u00e6ra at skilja nat\u00farliga dey\u00f0an, sum er so \u00fart\u00f8kiligur og kann vera torf\u00f8rur at fata.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00f3ast b\u00f3kin einans er 36 s\u00ed\u00f0ur lang, er hendingargongdin hegnisliga b\u00fdtt sundur \u00ed 4 partar vi\u00f0 hv\u00f8r s\u00ednum heiti. Hesi eru&nbsp;<em>L\u00edtlibeiggi, Systir, St\u00f3ribeiggi&nbsp;<\/em>og&nbsp;<em>Tr\u00e6i\u00f0 og stj\u00f8rnurnar.&nbsp;<\/em>\u00cd trimum teimum fyrstu p\u00f8rtunum uppliva vit sum lesarar sama t\u00ed\u00f0arskei\u00f0 \u00ed gar\u00f0inum fr\u00e1 trimum ymiskum sj\u00f3narhornum: fyrst fr\u00e1 sj\u00f3narhorninum hj\u00e1 l\u00edtlabeiggjanum, s\u00ed\u00f0an systrini og til endans st\u00f3rabeiggjanum. T\u00ed\u00f0arskei\u00f0i\u00f0 strekkir seg fr\u00e1 t\u00ed, at systkini eru send \u00fat \u00ed gar\u00f0in at sp\u00e6la, og inntil l\u00edtlibeiggin hevur klintra\u00f0 upp \u00ed eitt h\u00f8gt tr\u00e6 og r\u00f3par&nbsp;<em>,,Diiidda! (\u2026) loftar t\u00fa m\u00e6r, t\u00e1 eg hoppi?\u201d<\/em>. \u00cd 4. og seinasta parti heldur hendingargongdin \u00e1, og eldru systkini royna t\u00e1 at f\u00e1a l\u00edtlabeiggjan trygt ni\u00f0ur \u00far tr\u00e6num, \u00e1\u00f0renn tey aftur fara inn. Til ber at siga, at systkini t\u00e1 eru saman b\u00e6\u00f0i \u00ed tankaheimi og fysiskari sta\u00f0seting.<\/p>\n\n\n\n<p>Neyvi aldurin \u00e1 systkjunum ver\u00f0ur ongant\u00ed\u00f0 uppl\u00fdstur, og hann s\u00fdnist eisini at vera eitt sindur uttan t\u00fddning. Hinvegin ver\u00f0a prei givin, i\u00f0 geva lesaranum eina h\u00f3ming av \u00e1v\u00edsu menningarstigunum hj\u00e1 systkjunum og teirra evnum at skilja dey\u00f0an. \u00dat fr\u00e1 m\u00e1lbur\u00f0inum hj\u00e1 l\u00edtlabeiggjanum s\u00e6st t.d., at hann \u00f3iva\u00f0 er ein t\u00f8tlari. Hann tosar ikki reint, t\u00e1 i\u00f0 hann \u00f8sir seg, men sigur&nbsp;<em>,,Eg eje itti l\u00eddil!\u201d&nbsp;<\/em>samstundis sum at hann trampar. Hansara fatan av t\u00ed\u00f0 er \u00f3b\u00fagvin, t\u00ed ,,\u00ed gj\u00e1r\u201d er ikki einans bundi\u00f0 at gj\u00e1rdegnum, men r\u00famar allari fort\u00ed\u00f0, og so er hann eisini sera upptikin av t\u00ed \u00edt\u00f8kiliga, t.v.s. klintringini. Hann skilir hv\u00f8rki, hv\u00ed eldru systkini ikki sansa, at hann er \u00ed fer\u00f0 vi\u00f0 at gera naka\u00f0 farligt og forbo\u00f0i\u00f0, ella hv\u00ed mamman fyri l\u00f8tu s\u00ed\u00f0an l\u00e6t seg n\u00e1pa n\u00f3gvar keks \u00far k\u00f8kud\u00f3sini. Systirin skilir hinvegin \u00edkomnu st\u00f8\u00f0una hj\u00e1 familjuni eitt vet betur enn l\u00edtlibeiggin. \u00cd 2. parti pjakast hon einsam\u00f8ll vi\u00f0 at seta ein dreka upp. Hon vil ikki f\u00e1a hj\u00e1lp fr\u00e1 l\u00edtlabeiggjanum, t\u00ed hon heldur, at hann er alt ov l\u00edtil at sp\u00e6la vi\u00f0:&nbsp;<em>Hann er eisini alt ov l\u00edtil til alt, bara helvtina so gamal sum hon\u2026\u201d.&nbsp;<\/em>H\u00f3ast systirin er tv\u00edfalt so gomul sum l\u00edtlibeiggin, so er hon fyri ta\u00f0 mesta eisini upptikin av t\u00ed \u00edt\u00f8kiliga, t.v.s. at sp\u00e6la vi\u00f0 drekan, men me\u00f0an hon sp\u00e6lir, leita tankarnir s\u00e6r umvegis or\u00f0i\u00f0&nbsp;<em>zefyrur&nbsp;<\/em>eina fer\u00f0 til langommuna:&nbsp;<em>Tankin um langommu f\u00e6r hana n\u00e6stan at angra, at hon hugsa\u00f0i um hetta herliga or\u00f0i\u00f0.<\/em>&nbsp;Hennara saknur eftir langommuni er st\u00f3rur, og hon n\u00fdtir tilvita\u00f0 sp\u00e6li\u00f0 til at avlei\u00f0a s\u00ednar egnu tankar. St\u00f3ribeiggin er tv\u00edfalt so gamal sum systirin, og eins og systirin skilir hann v\u00e6l broyttu st\u00f8\u00f0una \u00ed familjuni, n\u00fa langomman er dey\u00f0. Ein t\u00fd\u00f0andi munur er kortini \u00e1 st\u00f3rabeiggjanum og systrini, t\u00ed me\u00f0an systirin tilvita\u00f0 n\u00fdtir drekan til at avlei\u00f0a s\u00ednar egnu tankar, so gevur st\u00f3ribeiggin sorgini r\u00famd. \u00cd 3. parti situr hann \u00e1 kantinum \u00e1 t\u00ed gamla brunninum og syrgir langommuna og ta\u00f0, i\u00f0 fari\u00f0 er:&nbsp;<em>Honum leingist eftir langommu. Ta\u00f0 er ikki at skilja, at hon er burtur, burtur fyri alt\u00ed\u00f0.&nbsp;<\/em>H\u00f3ast hann er keddur av, at langomman er dey\u00f0 og situr og gr\u00e6tur, so eru tankar hansara ikki bara daprir:&nbsp;<em>Ta\u00f0 kennist v\u00e6l at hugsa um langommu og bara lata t\u00e1rini renna.&nbsp;<\/em>At hann gevur sorgini r\u00famd \u00e1 hendan h\u00e1tt f\u00f8rir vi\u00f0 s\u00e6r, at sorgin spakuliga missir fastat\u00f8kurnar \u00e1 honum:&nbsp;<em>Hondin, sum hevur siti\u00f0 inni \u00ed bringuni s\u00ed\u00f0stu f\u00fdra dagarnar og kroyst hjarta\u00f0 \u00e1 honum, loysir fingrarnar, og hann hyggur upp og varnast, at himmalin ikki er gr\u00e1ur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ymisku h\u00e6ttirnir hj\u00e1 systkjunum at skilja og handfara sorg og sakn \u00ed neyvt sama t\u00ed\u00f0arskei\u00f0i \u00fati \u00ed urtagar\u00f0inum er vi\u00f0 til at v\u00edsa \u00e1, hvussu ymiskt b\u00f8rn og menniskju sum heild kunnu uppliva j\u00fast somu hending, sama sakn. \u00cd b\u00f3kini ver\u00f0ur eingin h\u00e1ttur l\u00fdstur sum tann r\u00e6tti ella skeivi, men allir tr\u00edggir eru hinvegin javnstilla\u00f0ir. At sama t\u00ed\u00f0arbil ver\u00f0ur endurtiki\u00f0 vi\u00f0 trimum ymiskum sj\u00f3narhornum f\u00f8rir vi\u00f0 s\u00e6r, at fr\u00e1s\u00f8gnin hevur virkna sum ein hermeneutiskur sirkul. \u00cd hv\u00f8rjari endurt\u00f8ku ver\u00f0a fleiri or\u00f0 sett \u00e1 sorgina og saknin, solei\u00f0is at fatanarkarmurin hj\u00e1 einstaka lesaranum f\u00e6r m\u00f8guleika at v\u00ed\u00f0kast fyri hv\u00f8nn part og r\u00f8kka h\u00e6ddini vi\u00f0 st\u00f3rabeiggjanum, sum eina l\u00f8tu letur sorgina fylla allar s\u00ednar tankar. At b\u00f3kin endar vi\u00f0, at tey tr\u00fd systkini \u00ed 4. parti finna hv\u00f8rt anna\u00f0 \u00fati \u00ed urtagar\u00f0inum og saman loysa leysu endarnar \u00ed tankaheimum s\u00ednum, v\u00edsir \u00e1, hvussu t\u00fddningarmiki\u00f0 ta\u00f0 er at standa saman, t\u00e1 i\u00f0 sorgin rakar. Tey lofta hv\u00f8rjum \u00f8\u00f0rum \u2013 ikki b\u00f3kstavliga, men myndarliga \u2013 og t\u00e1 gerst sorgin l\u00e6ttari at bera.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00f3ast b\u00f3kin \u00e1 hendan h\u00e1tt hevur ein l\u00e6ttan enda vi\u00f0 k\u00e6rleika og samanhaldi \u00ed mi\u00f0deplinum, so leggur hendan myndab\u00f3kin seg aftur at barnab\u00f3kum, i\u00f0 vi\u00f0gera tung evni \u00ed barnah\u00e6dd. M\u00ednir tankar leita s\u00e6r t\u00edskil automatiskt aftur til 2018, t\u00e1 i\u00f0 Henrietta Arge Jacobsen helt MA-fyrilestur \u00e1 F\u00f8royam\u00e1lsdeildini, har i\u00f0 hon greiddi fr\u00e1, hvussu trupul og tung evni ver\u00f0a sett fram \u00ed myndab\u00f3kum fyri b\u00f8rn. \u00cd fyrilestrinum kom hon eitt n\u00fa inn \u00e1, hvussu framsetingin av vi\u00f0kvomnum evnum s.s. dey\u00f0a hava t\u00fddning fyri, hvussu b\u00f8kur av hesum slag ver\u00f0a m\u00f3ttiknar &#8211; ikki bara av b\u00f8rnum, men eisini vaksnum. Eg v\u00f3ni, at foreldur taka v\u00e6l \u00edm\u00f3ti hesi myndab\u00f3kini, t\u00ed eg meti hana vera g\u00f3\u00f0a hj\u00e1 b\u00f8rnum og vaksnum at lesa saman og tosa um. Myndirnar, sum Rakel Helmsdal sj\u00e1lv hevur gj\u00f8rt, stu\u00f0la v\u00e6l s\u00f8gugongdini, umframt at t\u00e6r innihalda fleiri s\u00fambolsk myndevni, sum eru vi\u00f0 til at lata dyrnar upp fyri fleiri evnum at pr\u00e1ta um. Myndirnar kn\u00fdta hv\u00f8rki s\u00f8guna at eini \u00e1v\u00edsari t\u00ed\u00f0, sta\u00f0i ella \u00e1v\u00edsari tilverufatan, t\u00e6r sp\u00e6la vi\u00f0 samsp\u00e6li\u00f0 millum ta\u00f0 \u00edt\u00f8kiligu j\u00f8r\u00f0ina og \u00fart\u00f8kiliga alheimin, me\u00f0an litirnir \u00e1 \u00f8llum s\u00ed\u00f0um sp\u00e6la vi\u00f0 lj\u00f3s og myrkur. Til samans virkar alt hetta fyri, at foreldur sj\u00e1lvi kunnu meta um, hvussu b\u00fagvin teirra b\u00f8rn eru at hoyra um sorg, sakn og ymiskar tilverufatanir, eitt n\u00fa spurningin um vit sum menniskju ,,bara\u201d enda undir mold, ella um s\u00e1lir okkara liva v\u00ed\u00f0ari uppi millum gongustj\u00f8rnurnar ella onkra heilt a\u00f0rasta\u00f0ni.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Loftar t\u00fa m\u00e6r?&nbsp;<\/em>er vor\u00f0in tilnevnd barna- og ungd\u00f3msb\u00f3kmentavir\u00f0isl\u00f8n Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0sins 2020, sum eftir \u00e6tlan ver\u00f0ur latin tann 27. oktober. Sj\u00e1lv meti eg, at talan er um eina v\u00e6l uppiborna tilnevning, og at ta\u00f0 ver\u00f0ur spennandi at fylgja vi\u00f0 \u00ed, hv\u00f8rt b\u00f3kin megnar at vinna m\u00e6ta nor\u00f0urlendska b\u00f3kmentapr\u00edsin. Hetta er tri\u00f0ju fer\u00f0, at F\u00f8royar tilnevna b\u00f3k eftir Rakel Helmsdal til hendan b\u00f3kmentapr\u00edsin; \u00e1\u00f0ur hevur hon veri\u00f0 tilnevnd fyri b\u00f8kurnar&nbsp;<em>Hon, sum r\u00f3\u00f0i eftir \u00e6laboganum&nbsp;<\/em>(2017) og&nbsp;<em>Miljul\u00f8tur&nbsp;<\/em>(2019). Harumframt hevur \u00cdsland b\u00e6\u00f0i \u00ed 2013 og 2018 tilnevnt hana fyri skr\u00edmslab\u00f8kurnar, sum hon hevur skriva\u00f0 \u00ed samstarvi vi\u00f0 \u00c1slaug J\u00f3nsd\u00f3ttur og Kalle G\u00fcettler. Hv\u00f8r veit, kanska eydnast ta\u00f0 henni n\u00fa?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hetta umm\u00e6li st\u00f3\u00f0 \u00e1 blogginum Mentir 2. august 2020 Loftar t\u00fa m\u00e6r?&nbsp;er ein sorgbl\u00ed\u00f0 upprunaf\u00f8roysk barnab\u00f3k, sum Rakel Helmsdal hevur skriva\u00f0 og gj\u00f8rt myndir til. B\u00f3kin sn\u00fdr seg um tr\u00fd&#8230; <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/ummaeli-sorg-og-saknur-i-barnahaedd\/\"> Les meira \/ Continue reading <span class=\"meta-nav\">&rarr; <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5210,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[2,7,720,646,90,301],"tags":[721,747,155,678,182],"class_list":["post-5209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bokmentir","category-bokur","category-loftar-tu-maer-can-you-catch-me","category-myndlist","category-tidindi","category-ummaeli-og-umtala","tag-loftar-tu-maer","tag-mentir_blogg","tag-rakel-helmsdal","tag-review","tag-ummaeli"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",534,800,false],"post_slider_layout_portrait_large":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",750,1124,false],"post_slider_layout_square_large":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",750,1124,false],"post_slider_layout_landscape":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",267,400,false],"post_slider_layout_portrait":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",600,900,false],"post_slider_layout_square":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",400,600,false],"full":["https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg",750,1124,false]},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/117118017_734307234075059_7853854600695815605_n.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5211,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5209\/revisions\/5211"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rakelhelmsdal.info\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}